Co Ty o tym wiesz?

BUDOWA I CZYNNOŚĆ JĄDRA

Prawidłowe jądra podczas dotykania są podobnej wielkości, o gładkiej powierzchni i nie są bolesne; zazwyczaj jądra nie są na tym samym poziomie, jedno jest niżej ułożone od drugiego, co najlepiej można zauważyć w pozycji stojącej. Oba jądra wiszą dość swobodnie w worku mosznowym (mosznie), co sprzyja utrzymaniu ich w niższej temperaturze w porównaniu z resztą ciała. Skóra moszny jest pomarszczona i łatwo ulega rozciągnięciu, jest pokryta włosami, z widocznymi naczyniami krwionośnymi. Podstawową funkcją jąder jest tworzenie plemników. Wytworzone plemniki są gromadzone w najądrzach, które znajdują się nad jądrami i są z nimi połączone. Zatem rolą najądrzy jest magazynowanie wytworzonych wcześniej plemników, a także wydzielanie wielu substancji, które mają za zadanie utrzymanie plemników w jak najlepszym stanie tak, by mogły być one zdolne do zapłodnienia komórki jajowej. Podczas wytrysku nasienie przepływa z obu najądrzy do powrózków nasiennych i wydalane jest dalej poprzez prącie na zewnątrz ciała mężczyzny.

RAK JĄDRA

Rak jądra to najczęstszy nowotwór u młodych mężczyzn (20-40 r. ż.), ale występować może w każdym wieku, u bardzo młodych chłopców i u starszych mężczyzn. Przyczyny nowotworów złośliwych jądra pozostają nieznane, jednak uznaje się, że pewne czynniki usposabiają do ich wystąpienia:

• wiek – większe ryzyko w przedziale wiekowym 20-40 r.ż.;
• występowanie tego nowotworu u członków najbliższej rodziny;
• wcześniejsze występowanie u tego samego mężczyzny (rak jednego jądra zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworu złośliwego w drugim jądrze);
• mężczyźni o białym kolorze skóry; niezastąpione jądro (w jądrze, które nie znajduje się we właściwym dla siebie miejscu, czyli w worku mosznowym, ryzyko raka jest większe); żylaki lewego powrózka nasiennego.

OBJAWY I LECZENIE RAKA JĄDRA

Rozwijający się w jądrze nowotwór złośliwy bez wątpienia jest rzadszym schorzeniem niż zapalenie jądra, czasami współistniejące z zapaleniem najądrza. Powodem tego jest zwiększona częstość przenoszenia chorób zakaźnych drogą kontaktów płciowych. Wyraźna bolesność jądra, jego powiększenie w ciągu paru dni, a także zwiększona ciepłota moszny, czasami też wyciek z ujścia cewki moczowej (która znajduje się na szczycie prącia) wodojasnego lub mętnego, żółtawego płynu nakazują podejrzewać, że objawy te najpewniej związane są z zapaleniem jądra. Z kolei jądro, w którym rozwija się nowotwór złośliwy powiększa swe wymiary znacznie wolniej, a ból jądra pojawia się zdecydowanie później. Taka dynamika wzrostu nowotworu nie wywołuje w młodym mężczyźnie poczucia, że dzieje się coś złego. Najczęstszym objawem nowotworu złośliwego jądra jest niebolesne powiększenie jądra. Istotnym czynnikiem opóźniającym pojawienie się u lekarza jest uczucie wstydu.

Brak świadomości istnienia nowotworów złośliwych u młodych mężczyzn, brak regularnego samobadania jąder również wpływają na odsunięty w czasie moment rozpoznania nowotworu jądra. Istnieje ścisły związek pomiędzy wczesnym rozpoznaniem nowotworu i skutecznością leczenia, zatem w przypadku nowotworu jądra najlepszym badaniem umożliwiającym wczesne jego wykrycie jest samokontrola, czyli okresowe (najlepiej co miesiąc) badanie jąder przez młodego mężczyznę.

W przypadku wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości, szczególnie pojawienia się zmian w wielkości i kształcie jąder, w porównaniu z poprzednim badaniem, należy zgłosić się na wizytę do lekarza. Chory powinien zgłosić się do lekarza rodzinnego, który po rozmowie i zbadaniu zaleci odpowiednie postępowanie i ewentualnie skieruje do urologa. Możliwe, że konieczne okaże się wykonanie badania ultrasonograficznego (usg) narządów zawartych w worku mosznowym (jądra, najądrza i powrózki nasienne). Jest to badanie niebolesne, nie naruszające ciągłości skóry i nie trzeba się do niego specjalnie przygotowywać. Specjalista zajmujący się leczeniem pacjentów z rakiem jądra (urolog, onkolog, radioterapeuta) może zalecić wykonanie innych badań, które będą miały na celu określenie rozległości procesu chorobowego (zaawansowanie choroby). Do takich badań należą: zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej (rtg), usg narządów jamy brzusznej, badanie tomokomuterowe (TK) jamy brzusznej i klatki piersiowej, a także ewentualnie mózgowia. Wykonuje się również pomiar we krwi aktywności odpowiednich hormonów i antygenów. Tę diagnostykę można wykonać ambulatoryjnie, nie będąc pacjentem leżącym w szpitalu. Urolog przedstawia możliwości leczenia i proponuje choremu najbardziej odpowiednie dla niego leczenie, które odbywa się już w warunkach szpitalnych.

Podstawową i najczęstszą metodą leczenia nowotworu jądra jest jego usunięcie. Ten zabieg operacyjny polega na wycięciu jądra, najądrza i powrózka nasiennego, oczywiście w znieczuleniu, ostatecznie z pozostawieniem blizny pooperacyjnej w okolicy pachwiny. W dalszej fazie leczenia możliwe jest umieszczenie wcześniej dobranej pod względem wielkości protezy jądra, która imitować będzie jądro tak, by poprawić komfort psychiczny, zwłaszcza podczas późniejszych zbliżeń seksualnych. Sam zabieg operacyjny nie wpływa bezpośrednio na możliwość podejmowania kontaktów płciowych. Owszem, potrzeba czasu na wygojenie rany po operacji, a także dojścia do siebie w sferze psychicznej. Poza wycięciem chorego narządu stosuje się chemioterapię i radioterapię. Leczenie to nie jest obojętne dla organizmu. Należy pamiętać, że pomimo nowotworu złośliwego tego samego narządu każdy chory jest niepowtarzalny, zatem mogą istnieć różnice w przebiegu choroby, jej diagnozowania i leczenia, również pooperacyjnego.

Jako że rak jądra najczęściej dotyczy młodych mężczyzn, jedno z najczęstszych pytań dotyczy zachowania płodności po zakończonym leczeniu przeciwnowotworowym. U chorych na nowotwór jądra znacznie częściej niż u zdrowych rówieśników stwierdza się zaburzenia produkcji nasienia. Odsetek niepłodnych mężczyzn rośnie jeszcze bardziej po chemioterapii, natomiast u niemałej części wyleczonych stwierdza się trwałą bezpłodność. Nie ma możliwości przewidzenia, który z mężczyzn poddanych chemioterapii z powodu nowotworu jądra odzyska zdolność produkcji nasienia. Istnieje jednak możliwość pobrania nasienia przed leczeniem przeciwnowotworowym, jego zdeponowanie w tzw. banku nasienia i wykorzystanie do celów rozrodu wtedy, kiedy pacjent zdecyduje się na posiadanie własnego potomstwa. Opiera się to na dowodach potwierdzających, że ludzkie plemniki pochodzące z nasienia, które zostało wcześniej bardzo precyzyjnie zamrożone, są zdolne do zapłodnienia, w wyniku którego dochodzi do ciąży i narodzin zdrowego dziecka.

Dla wielu rozpoznanie raka wywołuje zrozumiały lęk związany z obawą utraty życia. Pocieszający jest fakt, iż nowotwór złośliwy jądra cechuje bardzo duże prawdopodobieństwo wyleczenia odpowiednio rozpoznany daje blisko 90% prawdopodobieństwa wyleczenia. Szansa na to jest tym większa, im szybciej zostanie rozpoznana choroba, co bezpośrednio związane jest z momentem zgłoszenia się chorego do lekarza.

Gdy stwierdzisz coś niepokojącego, nie wstydź się i idź do lekarza !

Nowotwór złośliwy to stan, w którym dochodzi do niekontrolowanego rozwoju zmienionych morfologicznie i czynnościowo komórek, początkowo w miejscu pierwotnej zmiany, potem do naciekania otaczających tkanek i wreszcie do wędrowania i namnażania się zmienionych komórek w miejscach odległych (przerzuty).

Chorobę nowotworową można leczyć:

• metodami chirurgicznymi (wycięcie nowotworu i tkanek go otaczających, a także leżących w sąsiedztwie węzłów chłonnych, a nawet ognisk przerzutowych);
• radioterapią (jest to miejscowe leczenie polegające na naświetlaniu promieniowaniem jonizującym komórek nowotworowych w celu ich zniszczenia); jej odmiany to teleradioterapia i brachyterapia;
• chemioterapią (leczenie cytostatykami, czyli lekami niszczącymi komórki nowotworowe);
• hormonoterapia (stosowanie przeciwnowotworowych leków o działaniu hormonalnym).